Dự thảo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) – “Ứng dụng đường sắt – cơ sở hạ tầng – tham số thiết kế tuyến cho đường sắt đô thị” do Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải (Bộ Xây dựng) chủ trì biên soạn theo phương thức chấp nhận tiêu chuẩn gốc (DIN EN 17536:2023, Railway applications - Infrastructure - Track alignment design parameters - Urban rail), có điều chỉnh thích hợp phù hợp với điều kiện của Việt Nam, đang được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Xây dựng để lấy ý kiến góp ý rộng rãi.
Đây là một tiêu chuẩn quan trọng trong loạt các tiêu chuẩn Việt Nam về đường sắt đô thị đang được Bộ Xây dựng thúc đẩy hoàn thiện.
Tại Việt Nam, ĐSĐT là loại hình giao thông đường sắt trong nội đô, có tính chất kỹ thuật hiện đại, phức tạp. Theo các quyết định phê duyệt quy hoạch phát triển ĐSĐT của Thủ tướng Chính phủ, tính đến tháng 12/2023, trên toàn quốc có 07 tỉnh/ thành phố trực thuộc trung ương có quy hoạch phát triển ĐSĐT, đó là các TP: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Bắc Ninh và tỉnh Quảng Ninh. Theo đó đến năm 2050, trên địa bàn các tỉnh/ thành phố nêu trên sẽ có trên 680 Km với các loại hình ĐSĐT khác nhau. Hiện nay tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đã và đang triển khai xây dựng một số tuyến ĐSĐT, như Tuyến số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên, Tuyến số 2 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, Tuyến số 2A tuyến Cát Linh- Hà Đông, Tuyến số 3 Nhổn - Ga Hà Nội, Tuyến số 1 - Bến Thành - Suối Tiên, Tuyến 2 Bến Thành - Tham Lương, Tuyến số 5-1 Ngã Tư Bảy Hiền - Cầu Sài Gòn. Trong đó tuyến số 2A Cát Linh – Hà Đông tại Hà Nội đã đưa vào vận hành khai thác từ 6/11/2021.
Trong bối cảnh Việt Nam chưa có hệ thống Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật ĐSĐT nên khi triển khai từng dự án ĐSĐT đã áp dụng một số Tiêu chuẩn TCVN có liên quan đến ĐSĐT và nhiều tiêu chuẩn nước ngoài (Châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc…). Điều này dẫn đến nảy sinh những bất cập trong quá trình thực hiện các dự án như: phải sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn nhiều lần, kéo dài thời gian do phải giải quyết các thủ tục, tác động đến điều chỉnh TMĐT dự án, đồng thời khó kiểm soát giá cả của sản phẩm công nghệ.
Theo báo cáo thuyết minh dự thảo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) – “Ứng dụng đường sắt – cơ sở hạ tầng – tham số thiết kế tuyến cho đường sắt đô thị”, tiêu chuẩn này quy định các quy tắc và giới hạn đối với các tham số thiết kế tuyến đường, bao gồm cả đoạn đường trong khu vực ghi và giao cắt. Một số tham số này là hàm số theo vận tốc. Ngoài ra, đối với một số tuyến đường hiện có, tiêu chuẩn quy định các quy tắc và giới hạn để xác định tốc độ cho phép liên quan đến tham số tuyến đường.
Tiêu chuẩn này áp dụng cho mạng lưới đường sắt vận tải hành khách khu vực đô thị hoặc vùng phụ cận không kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia. Trong phạm vi của tiêu chuẩn này, mạng lưới đường sắt đô thị bao gồm: Mạng lưới được thiết kế có đường riêng và tách biệt với giao thông đường bộ và đường dành cho người đi bộ; Mạng lưới (một phần) không tách biệt với giao thông đường bộ và đường dành cho người đi bộ, có làn đường đi chung.
Về ray, tiêu chuẩn áp dụng cho các hệ thống đường sắt sử dụng bánh thép chạy trên ray thép đế bằng hoặc ray thép có rãnh. Không áp dụng với các hệ thống đường sắt có kết cấu đặc thù như đường sắt răng cưa, đường sắt leo núi và các loại hình đường sắt kéo bằng cáp khác
Tiêu chuẩn này xác định các tham số, quy định các quy tắc và giới hạn cho khổ đường sắt danh định 1435 mm với tốc độ cho phép lên đến 120 km/h. Đối với các khổ đường sắt danh định khác, tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc quy đổi được sử dụng để xác định các giới hạn./.
VPDAĐS – TECCO1